In de voetsporen van Rorik
Een korte samenvatting over de geschiedenis en de invloed van de Vikingen in (Noord-)Holland. Handig voor een spreekbeurt of als je meer wilt weten over de Vikingen en wat ze hebben betekend voor het vormen van het huidige Nederland.
Het Frankische rijk en de Vikingtijd
Tijdens de periode die de Vikingtijd (793 tot 1009) wordt genoemd, was Nederland onderdeel van het Frankische rijk. Noord-Holland was onderdeel van het gebied dat Frisia werd genoemd. Het Frankische rijk werd gesticht door een aantal Germaanse stammen die zich in de late Romeinse periode verenigden. Lange tijd regeerden de Merovingische koningen over het gebied, totdat Pippijn de Korte (vader van Karel de Grote) de laatste Merovingische vorst afzette en zich in 751 liet kronen tot koning.
Karel de Grote (768 tot 814) wist een groot deel van west en midden Europa te veroveren en een machtig groot Frankisch rijk op te bouwen. Karel liet zich in het jaar 800 te Rome tot keizer kronen en zag zichzelf als de hoeder van het Christendom. In het noorden stootte Karel op Noormannen, de Denen. De Denen bleken lastig te overwinnen, en Karel was bang dat de Friezen zich met hen zouden verenigen. Daarom sloot Karel in 810 een verbond met de Deense koning en zocht in het noorden niet verder naar uitbreiding van zijn rijk.
Lodewijk de Vrome en Harald Klak
Na de dood van Karel de Grote (814) kwam zijn zoon, Lodewijk de Vrome, aan de macht. Al snel kreeg ook Lodewijk met de Noormannen te maken. In 814 vluchtte Harald Klak met zijn clan naar het Frankische rijk, omdat hij de strijd om de macht in zijn eigen land had verloren. Lodewijk zag kansen in Denemarken met de komst van Harald Klak en stelde hem aan als vazal. Harald vestigde zich ergens in Saksen. Door de tussenkomst van Lodewijk werd Harald medekoning van Denemarken en liet hij zich dopen in 826. Harald kreeg het graafschap Rustingen (bij de monding van de Wezer) in leen. Hiermee begint een tijdperk van Vikingheersers over Frisia.
Wat was Frisia?
Frisia was in de vroege middeleeuwen het kustgebied tussen de Wezer (huidig Duitsland) en de Sinfal (voormalige zee-inham bij het huidige Zeeuws-Vlaanderen). De regio werd ook wel Magna Frisia genoemd.
De zonen van Lodewijk en de strijd om Dorestad
In het jaar 829 beginnen de schermutselingen tussen de zonen van Lodewijk de Vrome en begint de strijd om het gebied. De aanleiding voor de strijd is een hervorming die Lodewijk wil doorvoeren in het voordeel van zijn zoon Karel (de Kale), die ten koste gaat van het gebied van zijn andere zonen (uit een eerder huwelijk) Lotharius en Lodewijk II (de Duitser). De onderling strijdende zonen maken handig gebruik van de welwillende Vikingheersers om onrust te stoken.
In 839 verzoenen de zonen van Lodewijk zich in Worms en sluiten een verdrag. Voor hun verdiensten krijgen Harald Junior (neef van Harald Klak) en zijn broer Rorik de handelsplaats Dorestad toegewezen.
Rorik, van vazal naar plunderaar
Na de dood van Lodewijk de Vrome in 840 raakten de broers weer slaags. De Vikingen (Harald Junior en Rorik) worden door Lotharius ingezet en krijgen een deel van het Zeeuwse kustgebied toegewezen. In 844 worden de Vikingen echter beschuldigd van verraad. Tijdens de arrestatie komt Harald Junior om het leven en Rorik weet te ontsnappen. Hij vlucht naar een van de andere Frankische vorsten (Lodewijk de Duitser), die hem wel weer goed kon gebruiken. Later wordt Rorik verjaagd door de wantrouwende en jaloerse Saksische elite.
Rorik pikt dit allemaal niet en begint een periode van rooftochten en plunderingen vanuit (en in) Frisia. In 850 bestormt hij Dorestad en neemt de handelsplaats in. Na een lange periode van geweld geeft Lotharius zich gewonnen, en Rorik krijgt zijn eerdere gebieden terug. In 852 wordt Harald Klak door de Saksische elite vermoord.
Rorik in Kennemerland
Rorik en Godfried (de zoon van Harald Klak) doen in 855 nog een poging om de macht te grijpen in hun vaderland (Denemarken). De poging loopt op niets uit, en Rorik keert datzelfde jaar nog terug naar de lage landen. Rorik vestigt zich na terugkomst in Kennemerland, naar alle waarschijnlijkheid in Hallum (het huidige Egmond-Binnen). Tot en met het jaar 873 blijft Rorik op het toneel van de doorlopende machtsstrijd, maar na dit jaar is hij verdwenen en vernemen we niets meer van hem.
Grondlegger van het graafschap Holland
Rorik kan gezien worden als de “grondlegger” van het graafschap Holland. De West-Friese graven hebben indirect hun soevereine macht aan Rorik te danken. Het graafschap Holland besloeg ongeveer het vroegere gebied van Hertog Rorik.
Verder lezen
Wil je meer weten over de geschiedenis van de Vikingen en wat hun invloed was op het huidige Nederland? Lees dan het leuke boekje “De Vikingtijd, op zoek naar de Noormannen in Nederland en België” van Luit van der Tuuk (ISBN 978 94 0190 382 0), of breng een bezoek aan het Viking centrum in Den Oever.
Vikingen voor de klas?
Wij brengen dit verhaal als gastles op de basisschool. Jorg en Ulfar nemen de kinderen mee terug naar de 10e eeuw, met verhalen, replica-attributen en een Viking-vechtworkshop.
Meer over Viking voor de Klas