Zwaardvechten en AD(H)D

Zoek jij een uitlaatklep voor je AD(H)D, ADD of de symptomen ervan? VaeV kan je helpen. Lees ook zeker even verder, later in het artikel komen twee leden aan het woord en wat zij uit de trainingen halen.

Theo's verhaal over zwaardvechten en AD(H)D

Toen ik in 2015 begon met mijn reis in de wondere wereld van het zwaardvechten wist ik nog niet dat ik AD(H)D had. Mijn hele leven ben ik op zoek naar spanning en uitdaging, waar een vorm van pijn bij zat. Van judo, hockey en rugby naar jarenlang skaten. Ook in muziekkeuze: heavy metal, death metal, punk, maar ook klassiek en doom metal. Bij concerten ging ik (na een paar biertjes, anders durfde ik niet) los in de mosh-pit en stage-divend het podium afspringen.

Negatieve gedachten zijn de dagelijkse gang van zaken, ik word geteisterd door frustratie en explosies van boosheid. Als iets niet lukt zoals ik bedacht had, raak ik snel gefrustreerd en daarna boos. Alles moet altijd goed en perfect zijn, ik mag absoluut geen fouten maken van mijzelf. Want als ik een fout maak, hebben mensen door hoe dom ik ben...

Op mijn werk

Ook in mijn werk leidde dit tot problemen. Waarom vergeet ik dit toch altijd, zo moeilijk is het toch niet. Het staat hier ook nog op een afvinklijst, ja maar daar vergeet je gewoon op te kijken. Een prima planning gemaakt, daar veel tijd aan besteed, maar ik kon mij er niet aan houden. Je eigen succes niet zien, alleen focus op wat fout ging. En als het fout ging, alleen jezelf op je kop geven, vloeken en tieren in je hoofd. Soms exploderen de emoties exponentieel en vliegen laptops en telefoons door de kamer (dure grappen). Constant staat je brein aan, geen rust, piekeren en jezelf de schuld geven. Dat is een “downward spiral”.

Dit heeft er wel toe geleid dat ik veel taken in checklists uitschreef, het hele proces stapsgewijs beschreven om controles in te bouwen. Dat heeft regelmatig geleid tot documenten die door de hele organisatie gebruikt werden. Ik maakte handleidingen voor software-programma's door stap voor stap te beschrijven wat ik moest doen.

...afgeleid

Een van de grootste uitdagingen was opboksen tegen saaiheid en sleur. Hoe goed de sfeer ook is met collega's, als je 8 uur lang hetzelfde werk moet doen achter de computer, schreeuwt mijn brein het uit van verveling. Het zoekt afleiding. Alles wat beweegt trekt je aandacht, een nieuwsbericht waar je boos over wordt, een stomme reclame waar je “moet” reageren... hé een vogel... en dan ga je dingen vergeten en over het hoofd zien.

Dyslexie

Mijn AD(H)D gaat ook gepaard met een stevige dosis dyslexie (komt vaak voor bij het AD(H)D-brein). Schrijven is een behoorlijke uitdaging. Koppel dit aan dat je alles perfect wil doen, dan snap je de uitdaging.

Als je schrijffouten maakt reageren mensen lacherig. “Hahaha! Wat dom, weet je niet eens hoe je dat schrijft.” Hoe het ook bedoeld is: het geeft je het gevoel dat je dom bent. Dat wil je koste wat kost voorkomen, want je bent niet dom, je kan veel. Dus ik heb alle middelen gebruikt om mijn spellingsprobleem te verstoppen. Alles digitaal, spellingscontrole, nooit zomaar iets versturen, altijd nalezen. En dan nog kan het fout gaan.

Diagnose

Als je alles opstapelt en denkt het zelf op te lossen, ga je naar de klote en val je voorover in de shit. Boem, burn-out. Na mijn burn-out in 2020 ben ik te raden gegaan en kwam steeds vaker de vraag: heb je geen ADD of AD(H)D? Wat, AD(H)D? Nee, ik ben helemaal niet druk... toch? Eind 2023 de stap gemaakt om officieel te kijken. De diagnose was inderdaad AD(H)D, niet dat ik continu als een stuiterbal door het huis ga (wat mensen vaak denken), maar de hyperactiviteit zit constant in mijn hoofd. Altijd aan, altijd twijfel.

Wat een geruststelling de diagnose was: alles viel op zijn plaats. Ik kan met de beste wil van de wereld willen dat ik net zo gestructureerd ben als iedereen, maar dat gaat nooit lukken. Mijn brein werkt anders. Ik ben anders. En nee, het is geen excuus om niets meer te doen, het verklaart een hele hoop shit en geeft ruimte. Veel dingen werken voor mij niet, dus moet ik het anders aanpakken. Op een manier die voor mij werkt.

VaeV is zwaardvechten met AD(H)D

Nu terugkijkend is het allemaal duidelijk: ik was op zoek naar prikkels, stimulatie van mijn brein, uitdaging. Dat heb ik gevonden in het zwaardvechten en het opzetten van VaeV. En ik kan deze oplossing nu ook delen met anderen.

Onbewust is er een groep gelijkgestemden, gelijk-gebreinden, ontstaan, waar iedereen zichzelf kan en mag zijn. Het stukje (h)erkenning in elkaars gedachten en gedrag is zo waardevol en geruststellend, dat het veel meer is dan sporten met elkaar.

Veel mensen die bij VaeV zwaardvechten hebben een vorm van AD(H)D of ander “niet-standaard” brein. Het is een niet-standaard sport en brengt bepaalde risico's met zich mee, risico's nemen is iets wat veel AD(H)D-ers opzoeken om hun brein te stimuleren.

Veel voorkomende symptomen van AD(H)D

Hieronder een lijst, geen complete, maar geeft inzicht. Voldoe je aan een aantal? Dan kan zwaardvechten met AD(H)D een verademing zijn ⚔😁

• Dingen vergeten (telefoon neerleggen, omdraaien en vergeten waar)
• Heel veel ideeën / projecten tegelijk hebben
• Moeite met starten van saaie taken
• Urenlang gefocust aan iets leuks werken
• Druk zijn in je hoofd
• Overweldigd raken van je takenlijst
• Weten hoe iets moet, maar als je het moet doen niet kunnen opkomen
• Constant dingen laten vallen
• 20 dingen tegelijk willen doen
• Geen gevoel voor tijd
• Vaak te laat komen
• Moeite met inschatten hoe lang iets duurt
• Gevoelig voor verslavingen, ook in vorm van zelfmedicatie (drank/drugs)

Het AD(H)D-brein

AD(H)D is geen ziekte maar een afwijking in de hersenen ten opzichte van de standaard. De hersenen werken anders dan bij de gemiddelde mens.

Het menselijk brein is grofweg in delen verdeeld. Eén deel voor het denken, één voor het doen. Bij een standaard brein werkt de koppeling tussen beide optimaal. Bij AD(H)D is die koppeling minder optimaal, alsof er een dam tussen staat. Op het moment dat er iets uitgevoerd moet worden, is de kennis niet goed beschikbaar. Daardoor zijn mensen met AD(H)D eerder geneigd impulsief te handelen.

De koppeling tussen breindelen wordt geregeld met stofjes, dopamine en norepinephrine. Deze zijn bij AD(H)D-breinen vaak minder aanwezig (of worden overmatig opgenomen elders). Dat verklaart waarom mensen met AD(H)D risico opzoeken: om het brein dopamine aan te laten maken zodat de delen wel goed communiceren. Daarom functioneren AD(H)D-ers vaak goed in crisissituaties, kennis en actie komen dan wél samen.

Hunter vs Farmer-hypothese

Er is een hypothese ↗ die uitgaat van AD(H)D als evolutionaire ontwikkeling. De eigenschappen zijn nuttig in jagersstammen, constante alertheid, snel kunnen schakelen, ad-hoc beslissingen, en hyperfocus bij stimulerende situaties.

Volledig wetenschappelijk bewijs ontbreekt nog, maar er wordt veel onderzoek naar gedaan. Wat wél wetenschappelijk bewezen is: AD(H)D is genetisch erfelijk.

Tip: Thom Hartmann's boek ADHD: A Hunter in a Farmer's World is een aanrader. “ADHD is geen stoornis, maar vindt zijn oorsprong in de oertijd: ADHD'ers denken en doen als jagers, terwijl onze samenleving ingericht is op boeren.”

Het probleem met AD(H)D

Het probleem is niet zozeer het druk zijn, het wordt een probleem als je een beroep moet doen op parate kennis. AD(H)D-ers zijn over het algemeen niet dom. Sterker nog: vaak heel intelligent. Wat een AD(H)D-er soms dom doet overkomen, is dat je op belangrijke momenten je kennis niet paraat hebt en de impulsiviteit het overneemt, of dat je dichtklapt.

Voorbeeld: je hebt een belangrijk gesprek (sollicitatie of evaluatie). Je hebt het goed voorbereid en weet veel over het onderwerp. Tijdens het gesprek is je hoofd leeg. Je kan niet op de argumenten komen. Na 5-10 minuten: aaahhh shit, dat had ik nog willen zeggen, fuck zo had ik moeten reageren...

Dit vreet aan je zelfvertrouwen. Constant jezelf in twijfel trekken, geen zelfvertrouwen, angst om weer te falen, dat kost zo veel energie dat het je sloopt. Het grootste probleem voor AD(H)D-ers is dat we constant bezig zijn ons aan te passen aan een maatschappij waar wij niet inpassen.

“The problems that ADHD creates are not so much with knowledge, or the back part of our brain, but with performance, or the front part of our brain. That is where we use that knowledge in daily life for greater effectiveness. Thus, the problems you have more to do with not using what you know at critical points of performance in your life than with not knowing what to do.”

“Gewoon te veel suiker”

Veel mensen denken dat suiker zorgt dat AD(H)D-ers zo druk zijn. Het tegendeel is waar, suiker heeft juist een positief effect op het functioneren van het brein. Russell A. Barkley adviseert jongeren die een examen maken om een flesje suikerhoudend drinken op tafel te hebben. Af en toe een klein slokje voor de juiste voeding van het brein.

Suiker is voeding voor het uitvoerende (executieve) deel van het brein, precies het deel waar AD(H)D-ers minder controle over hebben of dat minder ontwikkeld is. Het mooie: het brein kan getraind worden zoals een spier. Met de juiste oefeningen en herhaling kan je je brein sterker maken.

Tijdens trainingen van zwaardvechten met AD(H)D kan een suikerhoudend drankje helpen, om concentratie en focus beter vol te houden en minder vermoeid te zijn achteraf. Om zo het brein van de juiste voeding te voorzien waardoor ze beter kunnen werken en concentreren. Hier legt Russell Barkley het heel mooi uit:

Hoe zit het nu met zwaardvechten en AD(H)D

Het mooie van Viking vechten en HEMA zwaardvechten is dat je belaagd wordt door een tegenstander, een bedreiging. Ook al is het vriendschappelijk, je wil niet of zo min mogelijk geraakt worden. Er blijft risico aan kleven. Het brein gaat in focus en de stofjes worden aangemaakt. Je hebt geen tijd om over andere dingen na te denken of te tobben.

Voor niet-AD(H)D mensen kan het rustgevend zijn, even loslaten van de dagelijkse rompslomp. Voor AD(H)D-ers is het heerlijk: even volledige focus en een werkend brein.

“Zwaardvechten bij VaeV is gedwongen mindfulness. Als er iemand met een zwaard of bijl op je af komt, doet dat iets in je brein en heb je volledige focus en ben je volop in het moment.”

Bijkomend voordeel: je sport met gelijkgestemden. Veel mensen weten hoe het is om met een AD(H)D-brein in het dagelijkse leven staande te moeten blijven. Je voelt je niet alleen, je voelt je gehoord, en er is sneller een gevoel van saamhorigheid.

Wat haal je uit de trainingen

Voor mensen met AD(H)D is het ook moeilijk om iets langere tijd vol te houden. Belangrijk is dan dat het leuk, uitdagend en bijzonder is. Helpt om je sportroutine vast te houden, niet alleen voor conditie of sterkere spieren, maar voor wat het je verder oplevert:

• Meer zelfvertrouwen
• Plezier, spelen met wapens
• Hoofd leeg maken
• Verbondenheid
• Groepsgevoel
• Sporten met gelijkgestemden
• Gelijkwaardigheid
• Weerbaarder worden
• Stukje spanning
• Risico nemen

Laura vertelt

Laura van der Wiel beoefent al een tijdje Viking vechten en heeft AD(H)D. In het dagelijks leven is Laura AD(H)D-coach. Met haar praktijk Explora Coaching ↗ helpt zij mensen met AD(H)D-klachten om in hun kracht te staan. Wat werkt wél voor jou?

Acceptatie

“Na de zoveelste burn-out kreeg ik in 2021 de diagnose AD(H)D. Ik ben vol in de persoonlijke ontwikkeling gedoken bij ADHD Nederland. Hun werkwijze ('wat werkt wel!') zorgde dat ik aan mijn eigen handleiding mocht gaan werken. Sindsdien beweeg ik me regelmatig in groepen mensen die zich herkennen in AD(H)D, heel helend.”

“Ik zag ontzettend mooie mensen, empathisch, invoelend, creatief, grappig, out-of-the-box, puur, avontuurlijk. Dat besef nodigde mij uit om op een andere manier naar mezelf te kijken. Veel mensen met (kenmerken van) AD(H)D kennen de ‘negative self talk’ maar al te goed. Er kon een stukje acceptatie en zelfliefde gaan ontstaan.”

Vikingen

“Tijdens een NLP-opleiding moesten we een doel formuleren. Het mijne werd: ‘meer spelen’. De zomer ervoor was ik naar de Vikingmarkt geweest en daar werd ik ontzettend blij van, als kind de Vikingen aan het toejuichen. Voor het eerst in jaren was ik even niet bezig met alles wat nog moest of waar ik me zorgen over maakte. Ik was echt weer even in het moment.”

“Toeval of niet, nadat ik mijn doel had geformuleerd, werd ik getipt dat er Viking-vecht trainingen werden gegeven in de buurt. Dit stond in de sterren geschreven. Ik heb me meteen aangemeld bij VaeV.”

Spelen, spelen, spelen

“Wat levert dit mij op? Spelen, spelen, spelen. Wat weer leidt tot meer in het moment zijn, meer ontspanning, meer creativiteit. Het vechten zelf is spannend en vraagt moed en focus. Die spanning vind ik heerlijk, dit geeft mij de juiste prikkels. Moed en focus kan ik meenemen in het dagelijks leven, voor alles wat ik graag wil bereiken.”

“Ik betrap mezelf af en toe op positieve overtuigingen tijdens het Viking vechten, ‘Tuurlijk gaat me dat lukken’. Aha, die zijn er dus ook. Dit in een omgeving met mensen die snappen hoe je brein werkt, waar het oké is om even niet mee te doen als je een vol hoofd hebt, maakt het voor mij af.”

“Spelen, spelen, spelen. Het vechten zelf is spannend en vraagt moed en focus. Die spanning vind ik heerlijk, dit geeft mij de juiste prikkels.”

Eus vertelt

Eus Bakker is historicus en jarenlang actief in re-enactment. Wandelende encyclopedie als het om historische wapens gaat. Eus heeft een ADD-brein, en alle uitdagingen die dat met zich meebrengt. Hij heeft een tijd getraind bij VaeV (PT en HEMA) en gaf ook les in zwaardvecht-techniek.

Stempel

“Ik sport sinds eind 2023 bij VaeV, zowel PT als bij de HEMA-groep. Daar geef ik zelf ook af en toe les. In 2023 heb ik mijn stempeltje AuDD gekregen, ik was 56 jaar oud. Ik heb dit natuurlijk al mijn hele leven, maar nooit onderkend. Ik kon goed meekomen op school en vervolgopleidingen, dus ik viel niet zo op. Eenmaal aan het werk ging het ook goed, ik pak dingen snel op en vond snel mijn draai. Maar was dat ook zo?”

Altijd bezig zijn

“Ik was altijd bezig, met sporten, muziek maken, geschiedenis. Mijn dagen vol met alle dingen tegelijk. Ook nadat ik ging werken bleef dit zo. Maar ik veranderde veel van baan, had heel veel verschillende hobby's en sporten. Iedere keer op zoek naar iets nieuws, er volledig voor gaan, en dan begint het te vervelen, door naar de volgende. Altijd ergens les in willen geven, instructeur worden in alles wat ik deed.”

“Daarnaast in mijn persoonlijk leven niet veel anders, veel verschillende relaties, twee keer getrouwd, iedere keer ging het mis.”

Burn-out

“In 2006 kreeg ik een flinke burn-out. Een omscholing, nieuwe perspectieven, en vanaf 2010 leek alles voor de wind te gaan. Tot 2017, de volgende burn-out. Hoe dan? Terecht gekomen in het circuit van trainers, therapeuten en coaches. Iedereen doet zijn stinkende best, maar achteraf zijn we alleen aan het symptoom bestrijden, niemand heeft echt het antwoord. In 2022 val ik weer uit en alles herhaalt zich. Het cirkeltje wordt steeds kleiner, de periodes korter. Naarmate je ouder wordt, heb je gewoon niet meer de energie om dit tempo vol te houden.”

Neuro-divergent

“In 2023 het eureka-moment. Een TikTok-filmpje over AD(H)D, ik herken hierin heel veel van mijzelf. Meer filmpjes, boek bestellen, en uiteindelijk gevonden waar de schoen wringt: ik ben neuro-divergent. De openbaring dat ik anders in elkaar zit. Ik dacht dat alle mensen dit hadden, niet dus.”

“Dat gaf eindelijk veel duidelijkheid, maar bracht ook veel boosheid en verdriet. Had ik dit maar 40 jaar eerder geweten. De zoektocht naar ‘het probleem’ was voorbij, maar hoe ga ik nu verder?”

Zwaardvechten en sporten

“Een van de dingen waar mijn ADD zich in uit is te veel eten. Overgewicht. Van alles geprobeerd, nooit geslaagd, verveling slaat snel toe. Vanuit mijn achtergrond in re-enactment kwam ik Theo op het spoor. Sporten en zwaardvechten combineren, dat zou voor mij wél kunnen werken. Ik wist toen nog niet dat Theo ook AD(H)D heeft, maar het klikte goed. We richtten samen de HEMA-lessen op. Op de club lopen heel veel mensen met een neuro-divergent achtergrond rond. Toeval of niet, het werkt wel.”

Coaching

“Via een collega kwam ik op het spoor van Laura. Kennis gemaakt, dat klikte heel erg goed. Haar eigen ervaring met haar AD(H)D-verleden maakt haar een heel andere coach dan die ik tot nu toe heb gehad. Haar kennis komt niet uit een boek of methode, maar is haar levenservaring. Dat is waar het om draait.”

“Ik heb nog een lange weg te gaan, maar voor het eerst in vele jaren heb ik het gevoel: het gaat mij deze keer lukken. Met deze mensen om mij heen gaat het mij deze keer lukken.”

Het gaat lukken

“Door eindelijk (na 56 jaar) een goede diagnose te hebben en mij omringd te hebben met mensen met dezelfde uitdagingen, lukt het. Ik hou de coaching vol, heel waardevol. Iets wat ik eerder niet ervaarde. Ik hou het sporten vol. Theo snapt het, ik snap Theo. Ik kan de club volhouden, want de mensen om mij heen snappen het.”

Wil jij ook zwaardvechten met AD(H)D?

Dat kan. Wij trainen op zondag- en dinsdagavond in Alkmaar.